เผยแพร่เมื่อ : อังคาร 17 พฤศจิกายน 2569 โดย ณัฏฐ์พัฒน์ คนมีฉลาด จำนวนผู้เข้าชม 33 คน
ประเพณีวันเพ็ญเดือนยี่ ของชาวล้านนา : การแขวนโคมล้านนา
โคมแห่งศรัทธา ส่องแสงแห่งสิริมงคล
การแขวนโคมล้านนา คืออะไร
การแขวนโคมเป็นกิจกรรมที่โดดเด่นในช่วงประเพณี ยี่เป็ง หรือวันเพ็ญเดือนยี่ของชาวล้านนา วัด บ้านเรือน และพื้นที่ชุมชนจะประดับด้วยโคมรูปแบบต่าง ๆ เพื่อสร้างแสงสว่างและบรรยากาศแห่งการเฉลิมฉลอง
ในบริบทของประเพณียี่เป็ง โคมไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงเครื่องประดับตกแต่ง แต่ยังสัมพันธ์กับความศรัทธาและคติเรื่อง การถวายแสงสว่างเป็นพุทธบูชา จึงพบการประดับโคมตามศาสนสถาน อาคาร บ้านเรือน และสถานที่จัดงานในชุมชน
ความหมายและคุณค่า
1. แสงแห่งศรัทธา
แสงจากโคมสัมพันธ์กับการบูชาด้วยแสงสว่าง และช่วยสะท้อนมิติทางพระพุทธศาสนาของประเพณียี่เป็ง
2. สืบสานภูมิปัญญาล้านนา
การประดิษฐ์โคมเป็นงานหัตถกรรมที่อาศัยทักษะในการขึ้นโครง ตัดกระดาษ ประกอบ และตกแต่งลวดลาย ทำให้ภูมิปัญญาด้านงานช่างได้รับการถ่ายทอดต่อไป
3. สร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน
การทำและประดับโคมสามารถเป็นกิจกรรมร่วมกันของวัด ครอบครัว โรงเรียน และชุมชน ช่วยให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ประเพณีผ่านการลงมือทำ
4. สร้างบรรยากาศของยี่เป็ง
เมื่อโคมถูกแขวนตามวัด บ้านเรือน และพื้นที่ชุมชน แสงและสีของโคมจะช่วยสร้างเอกลักษณ์ทางทัศนศิลป์ที่สัมพันธ์กับเทศกาลยี่เป็ง
การประดิษฐ์และแขวนโคม
ขั้นที่ 1 เตรียมและออกแบบโคม
กำหนดรูปทรง ขนาด สี และลวดลายให้เหมาะกับสถานที่ที่จะนำไปประดับ
ขั้นที่ 2 สร้างโครงและตกแต่ง
ประกอบโครงโคมและตกแต่งพื้นผิวด้วยกระดาษหรือวัสดุที่เหมาะสม รวมถึงลวดลายที่ได้รับแรงบันดาลใจจากศิลปวัฒนธรรมล้านนา
ขั้นที่ 3 นำไปแขวนประดับ
นำโคมไปแขวนตามวัด อาคาร บ้านเรือน หรือพื้นที่จัดกิจกรรม โดยคำนึงถึงความแข็งแรงของจุดแขวน ความปลอดภัย และระยะห่างจากแหล่งความร้อนหรือเปลวไฟ
ที่มา :
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ฐานข้อมูลด้านสังคมและวัฒนธรรมไทย
https://www.sac.or.th/
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ข้อมูลประเพณีและมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
https://www.culture.go.th/
สำนักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แหล่งข้อมูลด้านศิลปวัฒนธรรมและประเพณีล้านนา
https://art-culture.cmu.ac.th/
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ กระทรวงวัฒนธรรม สำหรับข้อมูลประเพณีและกิจกรรมยี่เป็งในพื้นที่เชียงใหม่
https://www.m-culture.go.th/chiangmai/
ออกแบบและพัฒนาโดย สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา